കേരളത്തിലെ ഒരു അക്കാദമിക് ലൈബ്രറിയിലിരുന്ന് പ്രബന്ധം തയ്യാറാക്കുന്ന ഒരു ഗവേഷണ വിദ്യാർത്ഥിയെ സങ്കൽപ്പിക്കുക. പ്രതിമാസം ഏകദേശം 1700 രൂപ (20 ഡോളർ) സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ ഫീസ് നൽകാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, അയാൾക്ക് ലഭ്യമാകുന്നത് ചിന്താശേഷിയും കോൺടെക്സ്റ്റ് വിൻഡോയും (Context Window) കുറഞ്ഞ സൗജന്യ എ.ഐ ടൂളുകളാണ്. എന്നാൽ അതേസമയം, ആഗോളതലത്തിൽ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുള്ള മറ്റൊരു വിദ്യാർത്ഥിക്ക് തൻ്റെ ഗവേഷണ ഡാറ്റകൾ മുഴുവൻ ഒരേസമയം വിശകലനം ചെയ്യാനും, സങ്കീർണ്ണമായ കോഡിംഗുകൾ നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പൂർത്തിയാക്കാനും ‘അഡ്വാൻസ്ഡ്’ മോഡലുകളുടെ സഹായം ലഭിക്കുന്നു. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിന്റെ ആവിർഭാവത്തെക്കുറിച്ച് സിലിക്കൺ വാലി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത ഏറ്റവും വലിയ മിഥ്യ അത് ‘അറിവിന്റെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം’ (Democratization of Knowledge) സാധ്യമാക്കും എന്നതായിരുന്നു. ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി മനുഷ്യന്റെ ബൗദ്ധിക പരിമിതികളെ മറികടക്കാൻ പ്രാപ്തമായ ഒരു സാങ്കേതികവിദ്യ ലോകത്തെ മുഴുവൻ മനുഷ്യർക്കും ഒരുപോലെ ലഭ്യമാകുമെന്നും, അത് സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ അസമത്വങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുമെന്നും ടെക് കോർപ്പറേറ്റുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. എന്നാൽ, ഈ സാങ്കേതിക വിപ്ലവത്തിന്റെ പ്രാരംഭ ഘട്ടം പിന്നിടുമ്പോൾ പുറത്തുവരുന്നത് തികച്ചും വിപരീതമായൊരു രാഷ്ട്രീയ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.

ഗ്രീക്ക് സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ (Yanis Varoufakis) നിരീക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, നാം ഇന്ന് ജീവിക്കുന്നത് പരമ്പരാഗത മുതലാളിത്തത്തിലല്ല, മറിച്ച് ഒരു ‘ടെക്നോ-ഫ്യൂഡലിസ’ത്തിലാണ് (Technofeudalism). പഴയകാല ഫ്യൂഡൽ പ്രഭുക്കന്മാർ ഭൂമി കയ്യടക്കിവെച്ച് കർഷകരിൽ നിന്ന് പാട്ടം ഈടാക്കിയിരുന്നതുപോലെ, ഇന്ന് കോർപ്പറേറ്റുകൾ കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് പവറും ബുദ്ധിശക്തിയും കയ്യടക്കിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. കാൾ മാർക്സ് വിശദീകരിച്ച മൂലധനത്തിന്റെ ചരക്കുവൽക്കരണ പ്രക്രിയയ്ക്ക് (Commodification) സമാനമായി, മനുഷ്യന്റെ യുക്തിയെയും ചിന്താശേഷിയെയും തന്നെ വിലയിട്ടു വിൽക്കുന്ന ഒരു പുതിയ ആഗോള ഡിജിറ്റൽ കമ്പോളമാണ് ഇവിടെ തുറക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഓപ്പൺ എ.ഐയുടെ ‘ചാറ്റ് ജി.പി.ടി പ്ലസും’ ഗൂഗിളിന്റെ ‘ജെമിനി പ്രോ’യും പോലുള്ള പ്രീമിയം വരിക്കാരുടെ നിര രൂപപ്പെട്ടതോടെ, ഇന്റർനെറ്റ് സമൂഹം ഒരു പുതിയ ‘കോഗ്നിറ്റീവ് സ്ട്രാറ്റിഫിക്കേഷനിലേക്ക്’ (Cognitive Stratification) അഥവാ ബൗദ്ധിക വർഗ്ഗീകരണത്തിലേക്ക് വഴിമാറിയിരിക്കുന്നു.
ഡിജിറ്റൽ ഡിവൈഡിൽ നിന്ന് കോഗ്നിറ്റീവ് ഡിവൈഡിലേക്ക്
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലും ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും ആഗോള സാങ്കേതിക സംവാദങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത് ‘ഡിജിറ്റൽ ഡിവൈഡ്’ (Digital Divide) എന്ന സങ്കൽപ്പമായിരുന്നു. ആർക്കൊക്കെ കമ്പ്യൂട്ടറുകളും അതിവേഗ ഇന്റർനെറ്റും സ്വന്തമായി ഉണ്ടെന്നും ആർക്കൊക്കെ അതില്ല എന്നതുമായിരുന്നു അന്നത്തെ വിടവ്. എന്നാൽ സ്മാർട്ട്ഫോണുകളും വിലകുറഞ്ഞ ഡാറ്റാ കണക്റ്റിവിറ്റിയും സാർവത്രികമായതോടെ ആ ഭൗതിക വിടവ് വലിയൊരളവോളം നികത്തപ്പെട്ടു എന്ന് സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധർ അവകാശപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ ഇന്ന് നാം അഭിമുഖീകരിക്കുന്നത് അതിനേക്കാൾ സങ്കീർണ്ണമായ മറ്റൊരു വിഭജനമാണ്; ‘കോഗ്നിറ്റീവ് ഡിവൈഡ്’ (Cognitive Divide) അഥവാ ജ്ഞാനപരമായ അസമത്വം. ഇവിടെ വിഭജനം ഹാർഡ്വെയറിന്റെ ലഭ്യതയിലല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യന്റെ ചിന്തയെയും തീരുമാനമെടുക്കലിനെയും വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ള ‘കൃത്രിമ ബുദ്ധി’യുടെ ഗുണനിലവാരത്തിലാണ്. ലാർജ് ലാംഗ്വേജ് മോഡലുകൾ (LLMs) അവയുടെ ഘടനയിൽ തന്നെ കേവലം സാധ്യതകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വാക്കുകൾ പ്രവചിക്കുന്ന ‘സ്റ്റോക്കാസ്റ്റിക് പാരറ്റുകൾ’ (Stochastic Parrots) ആണ്. എങ്കിലും, സൗജന്യമായി ലഭ്യമാകുന്ന മോഡലുകൾ കമ്പ്യൂട്ട് നിയന്ത്രണങ്ങളാലും കുറഞ്ഞ ഡാറ്റാ പ്രോസസ്സിംഗ് ശേഷിയാലും പരിമിതപ്പെടുമ്പോൾ, ആഴത്തിലുള്ള വിശകലനശേഷിയും (Advanced Reasoning), ലക്ഷക്കണക്കിന് ടോക്കണുകൾ ഒരേസമയം കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള ശേഷിയും (Massive Context Windows) പ്രതിമാസം നിശ്ചിത ഡോളറുകൾ നൽകാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു പ്രത്യേക ഉപഭോക്തൃ വർഗ്ഗത്തിന് മാത്രമായി നൽകപ്പെടുന്നു.
ഇരുപത് ഡോളറിന്റെ ടോൾബൂത്തും ഡാറ്റാ കൊളോണിയലിസവും
ഈ നവലിബറൽ സാങ്കേതിക മാട്രിക്സ് ഏറ്റവും രൂക്ഷമായി ബാധിക്കുന്നത് ഗ്ലോബൽ സൗത്ത് (Global South) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന മൂന്നാം ലോക സമൂഹങ്ങളെയാണ്. സിലിക്കൺ വാലിയിലെയും യൂറോപ്പിലെയും ഒരു ഉപയോക്താവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം പ്രതിമാസം നൽകേണ്ടിവരുന്ന ഇരുപത് ഡോളർ ($20) എന്നത് അവരുടെ നിത്യജീവിതത്തിലെ ഒരു ലഘുഭക്ഷണത്തിന്റെ വില മാത്രമാണ്. എന്നാൽ ഇന്ത്യയിലോ, ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലോ ഉള്ള ഒരു സാധാരണ വിദ്യാർത്ഥിയെയോ ഫ്രീലാൻസറെയോ സംബന്ധിച്ച് ഈ തുക അവരുടെ പ്രതിമാസ ചെലവിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗമാണ്. സ്വന്തം ചിന്താശേഷിയെ വികസിപ്പിക്കാൻ ഒരു സാധാരണക്കാരൻ ഈ ക്ലൗഡ് പ്രഭുക്കന്മാർക്ക് പ്രതിമാസം ഈ തുക ‘വാടക’ (Rent) നൽകാൻ നിർബന്ധിതനാകുന്നു.

ഇവിടെ കൊളോണിയലിസത്തിന്റെ ഒരു പുതിയ ഡിജിറ്റൽ പതിപ്പാണ് അനാവരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. മാധ്യമ-സാംസ്കാരിക പഠന വിദഗ്ദ്ധരായ നിക്കോൾസ് കൗൾഡ്രിയും ഉലിസെസ് മേജിയാസും ഇതിനെ ‘ഡാറ്റാ കൊളോണിയലിസം’ (Data Colonialism) എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. മുൻനിര എ.ഐ മോഡലുകളെ പരിശീലിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യമായ അപകടകരവും അറപ്പുളവാക്കുന്നതുമായ ഡാറ്റാ ലേബലിംഗ് (Data Annotation) പ്രക്രിയകൾ തുച്ഛമായ കൂലി നൽകി കെനിയയിലെയും ഇന്ത്യയിലെയും തൊഴിലാളികളെക്കൊണ്ട് കമ്പനികൾ ചെയ്യിപ്പിച്ചെടുത്തുവെന്ന് ടൈം (TIME) മാഗസിൻ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു. ദരിദ്ര ജനവിഭാഗങ്ങളെ കേവല ഡാറ്റാ ഉൽപ്പാദകരായും (Raw behavioral surplus) കമ്പനികളുടെ പരീക്ഷണ വസ്തുക്കളായും ചുരുക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതേ ഡാറ്റകൾ കൊണ്ട് വാർത്തെടുത്ത ഏറ്റവും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ബുദ്ധിയും (Frontier Intelligence) ആഗോള മൂലധനമുള്ള സമ്പന്ന വർഗ്ഗത്തിന് മാത്രം ഉപയോഗിക്കാവുന്ന രീതിയിൽ പെയ്വാളുകൾക്ക് (Paywalls) പിന്നിൽ കുത്തകവൽക്കരിക്കപ്പെടുന്നു.
അധ്വാന വിപണിയിലെ ധ്രുവീകരണവും ‘സൂപ്പർ-വർക്കർ’ നിർമ്മിതിയും
തൊഴിൽ വിപണിയിൽ ഈ പ്രീമിയം തരംതിരിവ് സൃഷ്ടിക്കുന്ന അസന്തുലിതാവസ്ഥ അത്യന്തം ഭീതിജനകമാണ്. ജനറേറ്റീവ് എ.ഐ അടിസ്ഥാനപരമായ എഴുത്തുജോലികളിൽ വലിയ പുരോഗതി ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട് എന്ന് നോയ്, ഴാങ് (Noy & Zhang, 2023) എന്നിവർ എം.ഐ.ടിയിൽ നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ വിഭജനം രൂക്ഷമാകുന്നത് കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായ പ്രൊഫഷണൽ തലങ്ങളിലാണ്. ഫ്രഞ്ച് സോഷ്യോളജിസ്റ്റായ പിയറി ബോർദ്യു (Pierre Bourdieu) നിർവ്വചിച്ച ‘സാംസ്കാരിക മൂലധനം’ (Cultural Capital) സമകാലിക യുഗത്തിൽ ‘അൽഗോരിതമിക് മൂലധനമായി’ (Algorithmic Capital) പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉയർന്ന വരിസംഖ്യ നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പ്രൊഫഷണലിന് സങ്കീർണ്ണമായ കോഡിംഗ്, ഡാറ്റാ അനാലിസിസ്, പ്രോജക്ട് മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവ അതിവേഗം പൂർത്തിയാക്കാൻ എ.ഐ ഏജന്റുകളെ നിയോഗിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. അവർ ചുരുങ്ങിയ സമയം കൊണ്ട് കൂടുതൽ ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയുള്ള ‘സൂപ്പർ-വർക്കർമാരായി’ (Super-workers) പരിണമിക്കുന്നു.
അതേസമയം, സൗജന്യ മോഡലുകളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന ഒരു സാധാരണ തൊഴിലാളി നിരന്തരം വേഗതക്കുറവുകളോടും, പരിമിതമായ ഫീച്ചറുകളോടും മല്ലിടേണ്ടി വരുന്നു. തൊഴിൽ വിപണിയിൽ ഇരുവരും പരസ്പരം മത്സരിക്കേണ്ടി വരുമ്പോൾ, പ്രീമിയം ഉപകരണങ്ങളുള്ളവൻ വ്യവസ്ഥാപിതമായ മേൽക്കൈ നേടുകയും മറ്റൊരാൾ പുറന്തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് കേവലം രണ്ട് സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമല്ല; മറിച്ച്, മൂലധനം എങ്ങനെയാണ് തൊഴിൽ ശക്തിയെ വിഭജിച്ച് പുതിയൊരു ബൗദ്ധിക വരേണ്യവർഗ്ഗത്തെ (Intellectual Elite) സൃഷ്ടിക്കുന്നത് എന്നതിന്റെ പ്രകടമായ തെളിവാണ്.
എപ്പിസ്റ്റമിക് ഇൻജസ്റ്റിസും ചിന്താശേഷിയുടെ അസമത്വവൽക്കരണവും
ചിന്തകൻ ബെർണാഡ് സ്റ്റിഗ്ലർ (Bernard Stiegler) മുന്നോട്ടുവെച്ച ‘കോഗ്നിറ്റീവ് പ്രോലിറ്റേറിയനൈസേഷൻ’ (Cognitive Proletarianization) അഥവാ മനുഷ്യന്റെ അറിവും വൈദഗ്ധ്യവും യന്ത്രങ്ങളിലേക്ക് ചോർന്നുപോയി മനുഷ്യൻ സ്വയം നിസ്സഹായനാകുന്ന അവസ്ഥ, എ.ഐ യുഗത്തിൽ എല്ലാവരിലും സംഭവിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ പ്രീമിയം ഉപയോക്താക്കൾ എ.ഐയെ തങ്ങളുടെ ചിന്തയെ വെല്ലുവിളിക്കാനും, തങ്ങളുടെ ഏജൻസിയെ (Agency) വിപുലീകരിക്കാനുമുള്ള ഒരു തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിയായി (Thinking Partner) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, സൗജന്യമായി എ.ഐ ഉപയോഗിക്കുന്ന സാധാരണക്കാർ ക്രമേണ ആഴത്തിലുള്ള ചിന്തകൾ നഷ്ടപ്പെട്ട്, ഉപരിപ്ലവമായ ജനറേറ്റീവ് ഉത്തരങ്ങളെ മാത്രം അന്ധമായി ആശ്രയിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് മാറുന്നു. അവരുടെ ബൗദ്ധിക ശേഷി വ്യവസ്ഥാപിതമായി ശോഷിക്കുന്നു.
ദാർശനികയായ മിറാൻഡ ഫ്രിക്കർ (Miranda Fricker) വിശദീകരിക്കുന്ന ‘എപ്പിസ്റ്റമിക് ഇൻജസ്റ്റിസ്’ (Epistemic Injustice) ഇവിടെ പൂർണ്ണമാകുന്നു. അറിവ് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനും യാഥാർത്ഥ്യത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കാനുമുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച സാങ്കേതിക ഉപകരണങ്ങൾ സമ്പന്നന്റെ സ്വകാര്യ സ്വത്താകുകയും, ഭൂരിപക്ഷം വരുന്ന മനുഷ്യർ യന്ത്രങ്ങളുടെ നിലവാരം കുറഞ്ഞ നിഗമനങ്ങൾ മാത്രം തിന്നുതീർക്കുന്ന നിഷ്ക്രിയ ഉപഭോക്താക്കളായി ഒതുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഈ പ്രതിസന്ധി ഒരു അനിവാര്യമായ ദുരന്തമല്ല. കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ ഈ ഫ്യൂഡൽ അതിരുകൾ ഭേദിക്കാൻ ഇന്ന് ഓപ്പൺ സോഴ്സ് (Open-weight) മോഡലുകൾ സജീവമായി രംഗത്തുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ‘ഭാഷിണി’ (Bhashini) പോലെയുള്ള പബ്ലിക് എ.ഐ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറുകൾ, വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി സർവ്വകലാശാലകൾ ഒരുക്കുന്ന ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ ലൈസൻസുകൾ, പ്രാദേശിക ഭാഷാ ഡാറ്റാബേസുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ഈ ദിശയിലുള്ള ബദലുകളാണ്.
സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വളർച്ചയെ നിഷ്പക്ഷമോ അനിവാര്യമോ ആയ ഒന്നായി കാണുന്ന ലിബറൽ ബോധത്തെ തകർത്തെറിയേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു. സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ മോഡലുകൾ ഉയർത്തുന്ന വേലിക്കെട്ടുകൾ വാണിജ്യപരമായ തന്ത്രങ്ങൾ മാത്രമല്ല; മനുഷ്യന്റെ ചിന്തയെയും ഉണ്മയെയും പണത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തരംതിരിക്കുന്ന ഒരു നവ-ഫ്യൂഡൽ അധികാര വ്യവസ്ഥയുടെ നിർമ്മാണമാണ്. അറിവും ചിന്താശേഷിയും ചുരുക്കം ചില കോർപ്പറേറ്റുകളുടെ പെയ്വാളുകൾക്കുള്ളിൽ ബന്ദിയാക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ജനാധിപത്യപരമായ ഒരു ഇന്റർനെറ്റ് സമൂഹം എന്നത് കേവലമൊരു മിഥ്യയായി മാത്രം അവശേഷിക്കും.
അവലംബം (References)
- Bender, E. M., Gebru, T., McMillan-Major, A., & Shmitchell, S. (2021). “On the Dangers of Stochastic Parrots: Can Language Models Be Too Big?” Proceedings of the 2021 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency, 610–623.
- Bourdieu, P. (1986). “The Forms of Capital.” In J. Richardson (Ed.), Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (pp. 241-258). Greenwood.
- Couldry, N., & Mejias, U. A. (2019). The Costs of Connection: How Data Is Colonizing Human Life and Appropriating It for Capitalism. Stanford University Press.
- Fricker, M. (2007). Epistemic Injustice: Power and the Ethics of Knowing. Oxford University Press.
- Noy, S., & Zhang, W. (2023). “Experimental evidence on the productivity effects of generative artificial intelligence.” Science, 381(6654), 187-192.
- Perrigo, B. (2023). “Exclusive: OpenAI Used Kenyan Workers on Less Than $2 Per Hour to Make ChatGPT Less Toxic.” TIME.
- Stiegler, B. (2010). For a New Critique of Political Economy. Polity Press.
- Varoufakis, Y. (2023). Technofeudalism: What Killed Capitalism. Bodley Head.




