ആത്തിക്ക് ഹനീഫ്
ഓർമകൾ എപ്പോഴും മനുഷ്യന്റെ അസ്തിത്വപരമായ ഒരു പ്രതിസന്ധിയാണ്. കാലം മായ്ക്കാത്ത ചില മുറിവുകളും, ചരിത്രം മറക്കാൻ ശ്രമിച്ചാലും വീണ്ടും വീണ്ടും തികട്ടിവരുന്ന ചില ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളും ആ ഓർമകളുടെ ആഴങ്ങളിൽ എവിടെയോ ഒളിഞ്ഞുകിടപ്പുണ്ട്. മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യദാഹത്തെയും വിമോചന പോരാട്ടങ്ങളെയും അടയാളപ്പെടുത്താൻ സാഹിത്യത്തിനും കലയ്ക്കും കഴിയുന്നതുപോലെതന്നെ, ചിലപ്പോഴെങ്കിലും ഒരു കാൽപ്പന്തുകളി മൈതാനത്തിനും സാധിക്കുമെന്ന് ചരിത്രം നമ്മെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. പച്ചപ്പുല്ല് നിറഞ്ഞ ഒരു മൈതാനത്ത്, ഒരു പന്തിനുപിന്നിൽ പായുന്ന ഇരുപത്തിരണ്ട് മനുഷ്യർ കേവലമൊരു കായികവിനോദത്തിലല്ല, മറിച്ച് ഒരു ജനതയുടെ മുഴുവൻ സ്വാതന്ത്ര്യദാഹത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി മാറുന്ന അപൂർവ്വമായ ചരിത്രമുഹൂർത്തങ്ങൾ ഈ ലോകത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. പ്രശസ്ത ഫ്രഞ്ച്-അൾജീരിയൻ ദാർശനികനും നോബൽ സമ്മാന ജേതാവുമായ ആൽബർട്ട് കാമു തന്റെ യൗവനകാലത്തെ ഫുട്ബോൾ അനുഭവങ്ങളെ മുൻനിർത്തി ഒരിക്കൽ കുറിക്കുകയുണ്ടായി: ‘ധാർമ്മികതയെക്കുറിച്ചും മനുഷ്യന്റെ കടമകളെക്കുറിച്ചും എനിക്കെന്തെങ്കിലും ഉറപ്പായി അറിയാമെങ്കിൽ, അതിന് ഞാൻ കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് ഫുട്ബോളിനോടാണ്’.
കാമുവിന്റെ ഈ ദാർശനികമായ വരികൾ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ജീവിച്ചുകാണിച്ച ഒരുപറ്റം കാൽപ്പന്ത് കളിക്കാരുടെ കഥയാണ് 1950കളിലെ ഫ്രഞ്ച്-അൾജീരിയൻ ചരിത്രത്തിലുള്ളത്. തങ്ങളുടെ കരിയറും, പ്രശസ്തിയും, ലോകകപ്പ് മോഹങ്ങളും, സ്വപ്നം കാണാൻ കഴിയുന്നതിലുമപ്പുറമുള്ള സമ്പത്തും ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് വലിച്ചെറിഞ്ഞ്, സ്വന്തം മാതൃരാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് വേണ്ടി പോരാടാനിറങ്ങിയ അൾജീരിയൻ ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളുടെ ചരിത്രം. ‘എക്വിപ്പെ എഫ്എൽഎൻ’ അഥവാ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ഫ്രണ്ട് ഫുട്ബോൾ ടീം എന്ന് ചരിത്രം വിളിച്ച ആ വിമത ഫുട്ബോൾ സംഘം, ഫ്രഞ്ച് ക്രൂരതകൾക്കെതിരെയുള്ള അൾജീരിയയുടെ ഏറ്റവും വലിയ നയതന്ത്ര ആയുധമായി മാറുകയായിരുന്നു. തോക്കുകൾക്കും പീരങ്കികൾക്കും പകരമായി കാൽപ്പന്തുകൊണ്ട് അവർ സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ കോട്ടകൊത്തളങ്ങളെ വിറപ്പിച്ചു. കേവലമൊരു കായികവിനോദത്തിന് ഒരു ജനതയുടെ വിമോചനപ്പോരാട്ടത്തെ എങ്ങനെ ലോകത്തിന് മുന്നിലെത്തിക്കാൻ കഴിയും എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലവും വൈകാരികവുമായ ചരിത്രരേഖയാണിത്.
അധിനിവേശത്തിന്റെ ഇരുണ്ട കാലവും പ്രതിരോധത്തിന്റെ വിത്തുകളും
ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകൾ മറിക്കുമ്പോൾ, ഫ്രഞ്ച് കൊളോണിയലിസം അൾജീരിയൻ ജനതയ്ക്ക് മേൽ ഏൽപ്പിച്ച ആഘാതങ്ങൾ സമാനതകളില്ലാത്തതാണെന്ന് കാണാം. നൂറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ട അധിനിവേശത്തിന്റെ ഫലമായി, സ്വന്തം മണ്ണിൽ അൾജീരിയക്കാർ രണ്ടാം കിട പൗരന്മാരായി ജീവിക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടു. ഈ അടിച്ചമർത്തലുകൾക്കെതിരെയുള്ള സംഘടിതമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകൾക്ക് ഔദ്യോഗികമായി തുടക്കം കുറിക്കുന്നത് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തോടെയാണ്. 1947ൽ മെസ്സാലി ഹാജിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജനാധിപത്യ സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സായുധ വിഭാഗമായ ഓർഗനൈസേഷൻ സ്പെഷ്യൽ രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നതിലൂടെയാണ് അൾജീരിയൻ വിമോചന പോരാട്ടത്തിന്റെ ആദ്യ ചുവടുകൾ കായിക രംഗത്തും പ്രതിഫലിച്ചു തുടങ്ങുന്നത്. തുടർന്ന് 1954 നവംബർ ഒന്നിന് അൾജീരിയൻ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ഫ്രണ്ടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഫ്രഞ്ച് അധിനിവേശത്തിനെതിരെയുള്ള സായുധ പോരാട്ടം അഥവാ അൾജീരിയൻ യുദ്ധം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചു.
ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ എഫ്എൽഎൻ തങ്ങളുടെ ആശയപ്രചാരണത്തിനായി ‘എൽ മൗദ്ജാഹിദ്’ എന്ന പേരിൽ ഒരു പ്രസിദ്ധീകരണം ആരംഭിച്ചിരുന്നു. അൾജീരിയൻ ജനതയുടെ ഇടയിൽ വിപ്ലവബോധം വളർത്തുന്നതിൽ ഈ പ്രസിദ്ധീകരണം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. എബ്രഹാം ലിങ്കന്റെ പ്രശസ്തമായ ഗെറ്റിസ്ബർഗ് പ്രസംഗത്തിൽ നിന്നുള്ള വരികളെ അനുസ്മരിപ്പിക്കും വിധം, ‘ജനങ്ങളാൽ, ജനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള വിപ്ലവം’ എന്നതായിരുന്നു ഈ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിന്റെ മുഖവാചകം. ഫ്രഞ്ച് ഭരണകൂടം അൾജീരിയക്കാരെ മൃഗീയമായി വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടിരുന്ന ആ കാലത്ത്, എഫ്എൽഎൻ തങ്ങളുടെ പോരാട്ടം കേവലം സായുധ പ്രതിരോധത്തിൽ മാത്രം ഒതുക്കിനിർത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അവർക്ക് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അൾജീരിയൻ ജനതയുടെ അസ്തിത്വം വിളിച്ചോതുന്നതിനുള്ള ഒരു സാംസ്കാരിക വേദി കൂടിയാവശ്യമായിരുന്നു. ആ വേദിയായി അവർ തിരഞ്ഞെടുത്തത് ഫുട്ബോൾ മൈതാനങ്ങളെയാണ്. എഫ്എൽഎൻ സ്ഥാപക നേതാക്കളിലൊരാളായ അഹമ്മദ് ബെൻ ബെല്ലയ്ക്ക് ഫുട്ബോളിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും വൈകാരികവുമായ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് കൃത്യമായ ബോധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ച് ക്ലബ്ബായ മാഴ്സെല്ലിന് വേണ്ടി മുൻപ് കളിച്ചിട്ടുള്ള ബെൻ ബെല്ല, ഫുട്ബോളിനെ ഒരു നയതന്ത്ര ആയുധമായി മാറ്റാനുള്ള തന്ത്രങ്ങൾ ആവിഷ്കരിച്ചു.
സ്വർണ്ണക്കൂട്ടിലെ പക്ഷികൾ: ഫ്രഞ്ച് ലീഗിലെ അൾജീരിയൻ സാന്നിധ്യം
ഫ്രഞ്ച് ഭരണകൂടം തങ്ങളുടെ സാമ്രാജ്യത്വ അജണ്ടകളുടെ ഭാഗമായി അൾജീരിയയിൽ ‘അസിമിലേഷൻ’ അഥവാ സാംസ്കാരിക ലയന നയം നടപ്പിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. കായിക രംഗത്ത്, പ്രത്യേകിച്ചും ഫുട്ബോളിൽ, മികച്ച അൾജീരിയൻ പ്രതിഭകളെ ഫ്രഞ്ച് ദേശീയ ടീമിലേക്കും ക്ലബ്ബുകളിലേക്കും അവർ സ്വാഗതം ചെയ്തു. കായികരംഗത്തെ ഈ ഉൾപ്പെടുത്തലിലൂടെ തങ്ങളുടെ കോളനിവൽക്കരണം എത്രത്തോളം ‘ഉദാരവും’ ‘മനുഷ്വത്വപരവും’ ആണെന്ന് ലോകത്തെ ബോധ്യപ്പെടുത്താനാണ് ഫ്രാൻസ് ശ്രമിച്ചത്. 1958 കാലഘട്ടത്തിൽ, ഫ്രഞ്ച് ഫസ്റ്റ് ഡിവിഷൻ ലീഗിൽ (Ligue 1) മാത്രം 33 അൾജീരിയൻ വംശജരായ കളിക്കാർ പ്രൊഫഷണൽ ഫുട്ബോൾ കളിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
Albert Camus
ഈ താരങ്ങൾ ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോളിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകങ്ങളായിരുന്നു. അവർക്ക് ഫ്രാൻസിൽ വലിയ ആരാധകവൃന്ദമുണ്ടായിരുന്നു, മികച്ച ശമ്പളവും ലഭിച്ചിരുന്നു. സാമ്പത്തികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്ന അൾജീരിയൻ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്ന് വന്ന ഈ താരങ്ങൾക്ക് ഫുട്ബോൾ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു മോചനമാർഗമായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ച് പൗരന്മാരെന്ന നിലയിൽ അവർക്ക് എല്ലാവിധ സുഖസൗകര്യങ്ങളും ആസ്വദിക്കാമായിരുന്നു. എന്നാൽ, അവരുടെ ഉള്ളിലെ ആന്തരിക സംഘർഷങ്ങൾ ആരും കണ്ടില്ല. ശരീരത്തിൽ ഫ്രഞ്ച് ദേശീയ ടീമിന്റെ പ്രൗഢിയുള്ള നീല ജേഴ്സി അണിയുമ്പോഴും, അവരുടെ ഹൃദയം അൾജീരിയയുടെ തെരുവുകളിൽ ഫ്രഞ്ച് സൈന്യം നടത്തുന്ന കൂട്ടക്കുരുതികളെയോർത്ത് പിടയുകയായിരുന്നു. തങ്ങളുടെ നാട്ടുകാർ ജീവനുവേണ്ടി പൊരുതുമ്പോൾ, തങ്ങൾ ശത്രുരാജ്യത്തിന്റെ പ്രതാപത്തിനായി പന്തുതട്ടുന്നത് അവരുടെ മനസ്സാക്ഷിയെ നിരന്തരം വേട്ടയാടി. അസ്തിത്വപരമായ ഈ ശൂന്യതയെക്കുറിച്ച് ആൽബർട്ട് കാമു ഒരിക്കൽ എഴുതിയത് ഇങ്ങനെയാണ്: ‘വെറുതെ സാധാരണ മനുഷ്യരായി ജീവിച്ചുപോകാൻ വേണ്ടി മാത്രം ചില മനുഷ്യർ എത്രത്തോളം വലിയ ഊർജ്ജമാണ് ചെലവഴിക്കുന്നതെന്ന് ആരും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല’. ഫ്രഞ്ച് ലീഗിലെ അൾജീരിയൻ താരങ്ങളുടെ അവസ്ഥയും ഇതുതന്നെയായിരുന്നു; പുറമെ ഒരു സാധാരണ കായികതാരമായി ചിരിച്ചുനിൽക്കുമ്പോഴും, ഉള്ളിൽ അവർ വലിയൊരു അഗ്നിപർവ്വതം പേറിയിരുന്നു.
ചരിത്രം കാത്തുവെച്ച നായകന്മാർ: സിത്തൂനിയും മഖ്ലൂഫിയും
1958ലെ സ്വീഡൻ ലോകകപ്പിന് തയ്യാറെടുക്കുന്ന ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോൾ ടീമിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ കരുത്തായിരുന്ന മുൻനിര അൾജീരിയൻ താരങ്ങളായ പ്രതിരോധനിരക്കാരൻ മുസ്തഫ സിത്തൂനിയും മുന്നേറ്റനിരക്കാരൻ റഷീദ് മഖ്ലൂഫിയും തങ്ങളുടെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫോമിൽ നിൽക്കുമ്പോഴാണ് മാതൃരാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യ പോരാട്ടത്തിനായി ലോകകപ്പ് വേദി തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത്. ഫ്രഞ്ച് ക്ലബ്ബുകളിലൂടെ വളർന്ന് ദേശീയ ടീമിലെത്തിയ സിത്തൂനി, 1958ൽ ഇതിഹാസ താരം ആൽഫ്രെഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോയെ ഒറ്റയ്ക്ക് തടഞ്ഞുനിർത്തി വിസ്മയിപ്പിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ റയൽ മാഡ്രിഡിലേക്കുള്ള ക്ഷണം നിരസിക്കുകയും ചെയ്തത് ജനിച്ചിട്ടുപോലുമില്ലാത്ത അൾജീരിയൻ വിമത ടീമിനു വേണ്ടി കളിക്കാനായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, എഎസ് സെന്റ് എറ്റിയിൻ ക്ലബ്ബിന് ഫ്രഞ്ച് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് നേടിക്കൊടുക്കുകയും ഫ്രാൻസിനെ യോഗ്യതാ മത്സരങ്ങളിൽ ഗോളടിച്ച് ലോകകപ്പിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്ത ഫ്രഞ്ച് ആരാധകരുടെ പ്രിയങ്കരനായ മഖ്ലൂഫിയും, ഫുട്ബോൾ താരത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വപ്നമായ ലോകകപ്പിനേക്കാൾ വലുത് സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് സിത്തൂനിക്കൊപ്പം ആ ചരിത്രനിയോഗം ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു.
1958 ഏപ്രിൽ 14: സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കുള്ള ഇരുണ്ട രാത്രിയിലെ ഒളിച്ചോട്ടം
1958 ഏപ്രിൽ 16ന് സ്വിറ്റ്സർലൻഡുമായി ഫ്രാൻസിന്റെ ഒരു സൗഹൃദ മത്സരം പാരീസിൽ നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു. ഇതിന് മുന്നോടിയായി താരങ്ങളെല്ലാം ദേശീയ ടീമിന്റെ ക്യാമ്പിലെത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ 1958 ഏപ്രിൽ 14ന് ഫ്രഞ്ച് ജനതയും ലോക ഫുട്ബോളും ഉറക്കമുണർന്നത് ഒരു വലിയ നടുക്കത്തോടെയാണ്. ഫ്രഞ്ച് ലോകകപ്പ് ടീമിലെ പ്രമുഖരായ അൾജീരിയൻ താരങ്ങൾ ക്യാമ്പിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷരായിരിക്കുന്നു! സ്വീഡൻ ലോകകപ്പിനായി തിരഞ്ഞെടുത്ത 40 അംഗ പ്രാഥമിക പട്ടികയിലുണ്ടായിരുന്ന സിത്തൂനിയും മഖ്ലൂഫിയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഒരുകൂട്ടം കളിക്കാർ തങ്ങളുടെ ക്ലബ്ബുകളിൽ നിന്നും ദേശീയ ക്യാമ്പുകളിൽ നിന്നും ഒളിച്ചോടി.
വളരെ രഹസ്യമായി, അതിസൂക്ഷ്മമായ ആസൂത്രണത്തോടെയാണ് എഫ്എൽഎൻ ഈ ‘ഓപ്പറേഷൻ’ നടപ്പിലാക്കിയത്. 1957ന്റെ അവസാനത്തോടെ തന്നെ, ഫ്രാൻസിൽ കളിക്കുന്ന പ്രൊഫഷണൽ അൾജീരിയൻ താരങ്ങളെ ദേശീയ വിമോചന പോരാട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതികൾ എഫ്എൽഎൻ രൂപീകരിച്ചിരുന്നു. സംഘാടകനായ മുഹമ്മദ് ബൂമെസ്രയാണ് അൾജീരിയൻ താരങ്ങളെ സമീപിച്ച് ഈ ആശയം അവതരിപ്പിച്ചത്. ഫുട്ബോൾ താരങ്ങളെ തങ്ങളുടെ സായുധ പോരാട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുക എന്നതിലുപരി, ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അൾജീരിയയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ വാദം ഉന്നയിക്കാനുള്ള പ്രതീകാത്മക അംബാസഡർമാരായി അവരെ മാറ്റാനാണ് എഫ്എൽഎൻ തീരുമാനിച്ചത്. 10 പ്രമുഖ അൾജീരിയൻ കളിക്കാരാണ് ആ രാത്രി ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് അതിർത്തി കടന്നത്. തങ്ങളുടെ കാറുകളിലും മറ്റുമായി അവർ ആദ്യം സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെത്തി. തുടർന്ന് അവിടെനിന്ന് തുണീഷ്യയിലെ തുണീസിലേക്കാണ് അവർ യാത്രയായത്. അൾജീരിയൻ പ്രൊവിഷണൽ ഗവൺമെന്റിന്റെ ആസ്ഥാനം അന്ന് തുണീസിലായിരുന്നു.
ഈയൊരു ഒളിച്ചോട്ടം ഫ്രഞ്ച് സമൂഹത്തിൽ വലിയ കോളിളക്കം സൃഷ്ടിച്ചു. ഏപ്രിൽ 15നാണ് ഫ്രഞ്ച് മാധ്യമങ്ങൾ ഈ വാർത്ത പുറത്തുവിടുന്നത്. തങ്ങൾ നെഞ്ചിലേറ്റിയ, തങ്ങളുടെ ലോകകപ്പ് മോഹങ്ങളുടെ നെടുംതൂണുകളായ താരങ്ങൾ ‘ശത്രുപക്ഷത്തേക്ക്’ കൂറുമാറിയത് ഫ്രാൻസിന് സഹിക്കാവുന്നതിലും അപ്പുറമായിരുന്നു. താരങ്ങളുടെ ഈ പ്രവൃത്തി ഫ്രഞ്ച് ദേശീയതയ്ക്ക് ഏറ്റ വലിയൊരു പ്രഹരമായിരുന്നു. എഫ്എൽഎൻ ഈ ഘട്ടത്തിൽ തങ്ങളുടെ പ്രാദേശിക ലീഗുകൾ ബഹിഷ്കരിക്കാൻ അൾജീരിയൻ ജനതയോട് ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷൻ ഈ സംഭവത്തിൽ രോഷാകുലരായി ഉടൻ തന്നെ അന്താരാഷ്ട്ര ഫുട്ബോൾ സമിതിയായ ഫിഫയെ സമീപിച്ചു. അൾജീരിയയുടെ ഈ ‘വിമത’ ടീമുമായി ഫുട്ബോൾ കളിക്കുന്ന ഏത് രാജ്യത്തെയും അന്താരാഷ്ട്ര ഫുട്ബോളിൽ നിന്ന് വിലക്കണമെന്ന് ഫ്രാൻസ് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഫിഫ ഫ്രാൻസിന്റെ ആവശ്യം പൂർണ്ണമായും അംഗീകരിക്കുകയും, എഫ്എൽഎൻ ടീമുമായി മത്സരിക്കുന്നത് വിലക്കിക്കൊണ്ട് ഉത്തരവിറക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഫിഫയുടെ വിലക്കുകൾകൊണ്ടൊന്നും ആ പോരാളികളെ തളർത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല. സ്വന്തമായി ഒരു രാജ്യമോ, കളിക്കാൻ ഒരു ഔദ്യോഗിക മൈതാനമോ ഇല്ലാത്ത ആ മനുഷ്യർ, തങ്ങളുടെ പോരാട്ടം കാൽപ്പന്തിലൂടെ ലോകത്തിന്റെ നെറുകയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ തീരുമാനിച്ചു.
എക്വിപ്പെ എഫ്എൽഎൻ: ലോകം ചുറ്റിയ വിമതർ
തുണീസിലെത്തിയ ഈ താരങ്ങളെ ചേർത്ത് 1958 ഏപ്രിൽ മാസത്തിൽ എഫ്എൽഎൻ തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗിക ഫുട്ബോൾ ടീം രൂപീകരിച്ചു. വാസ്തവത്തിൽ 1957 മെയ് മാസത്തിൽ തന്നെ അൾജീരിയയിലെയും തുണീഷ്യയിലെയും അമച്വർ താരങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഒരു ചെറിയ ടീം എഫ്എൽഎൻ രൂപീകരിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ യൂറോപ്പിൽ നിന്നുള്ള ഈ പ്രൊഫഷണൽ താരങ്ങളുടെ വരവോടെയാണ് ആ ടീം ലോകശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുന്ന എക്വിപ്പെ എഫ്എൽഎൻ അഥവാ നാഷണൽ ലിബറേഷൻ ഫ്രണ്ട് ഫുട്ബോൾ ടീമായി മാറിയത്. 1958 മുതൽ 1962 വരെയുള്ള നാല് വർഷക്കാലം, ഫ്രഞ്ച് സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെ നിൽക്കുന്നതും അൾജീരിയൻ വിമോചനത്തെ അനുകൂലിക്കുന്നതുമായ രാജ്യങ്ങളുടെ ക്ഷണപ്രകാരം ഈ ടീം ലോകമെമ്പാടുമായി സഞ്ചരിച്ചു. ഈ കാലയളവിൽ അവർ ഏകദേശം 91 പ്രകടന മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചു. ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, കിഴക്കൻ യൂറോപ്പ്, പശ്ചിമേഷ്യ തുടങ്ങിയ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലൂടെ അവർ തങ്ങളുടെ ആശയപ്രചാരണം നടത്തി. ചൈന, വിയറ്റ്നാം, മുൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ, ക്യൂബ തുടങ്ങി ഫ്രാൻസിന്റെയും പാശ്ചാത്യ ശക്തികളുടെയും സാമ്രാജ്യത്വ അജണ്ടകളെ എതിർക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളായിരുന്നു പ്രധാനമായും ഇവർക്ക് ആതിഥ്യമരുളിയത്.
ഈ മത്സരങ്ങളിലൊക്കെ വെറും കാൽപ്പന്തുകളി മാത്രമല്ല നടന്നത്, അതൊരു വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രഖ്യാപനം കൂടിയായിരുന്നു. എഫ്എൽഎൻ ടീമിന് ആതിഥ്യമരുളുന്ന ഏത് രാജ്യവും അൾജീരിയൻ പതാക ഉയർത്തണമെന്നും, അൾജീരിയൻ ദേശീയ ഗാനമായ ‘കസ്സമൻ’ ആലപിക്കണമെന്നും കർശനമായ വ്യവസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നു. അൾജീരിയൻ പ്രൊവിഷണൽ ഗവൺമെന്റിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് ഈ ചട്ടങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചത്. ഫിഫയുടെ ഭീഷണികളെ വകവെക്കാതെ ഈ രാജ്യങ്ങൾ ആ വിമത ടീമിനെ സ്വീകരിച്ചു. ഓരോ തവണ അന്യനാടുകളിലെ മൈതാനങ്ങളിൽ അൾജീരിയയുടെ പച്ചയും വെളുപ്പും കലർന്ന കൊടിപാറുമ്പോഴും, ആ പുൽമൈതാനങ്ങളിൽ തങ്ങളുടെ ദേശീയ ഗാനം മുഴങ്ങുമ്പോഴും, ഈ കളിക്കാരുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു. സ്വന്തം രാജ്യം ഔദ്യോഗികമായി രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ, അതിന്റെ ദേശീയതയെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവർ കാൽപ്പന്തിലൂടെ അവതരിപ്പിച്ചു.
കളിയിലെ മികവിന്റെ കാര്യത്തിലും ഈ വിമത ടീം ആരെയും വിസ്മയിപ്പിച്ചു. ഫ്രാൻസിൽ തങ്ങൾ അനുഭവിച്ച കായികമായ അച്ചടക്കത്തിനുമപ്പുറം, ഒരു സ്വതന്ത്ര ജനതയുടെ സന്തോഷവും ആവേശവും നിറഞ്ഞ ഫുട്ബോളാണ് അവർ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ കാഴ്ചവെച്ചത്. ഫ്രാൻസിലെ സുഖസൗകര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് വന്നതിൽ അവർക്കൊരിക്കലും ഖേദമുണ്ടായിരുന്നില്ല. എഫ്എൽഎൻ ടീമിലെ അംഗമായിരുന്ന മുഹമ്മദ് മൗഷ് പിന്നീട് പറഞ്ഞത് ഇപ്രകാരമാണ്: ‘കാലം പിന്നിടുമ്പോൾ എനിക്ക് വ്യക്തമായി പറയാൻ കഴിയും, ഞങ്ങളിലാരുടേയും ഉള്ളിൽ ഒരു ഖേദവുമില്ലായിരുന്നു… ഞങ്ങൾ വെറും കായികതാരങ്ങളായിരുന്നില്ല, ഞങ്ങൾ വിപ്ലവകാരികളായിരുന്നു. ഞങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് വേണ്ടിയാണ് പോരാടിയത്… ആ വർഷങ്ങൾ അതിമനോഹരമായിരുന്നു’.
കളിമൈതാനങ്ങളിലെ രണ്ട് ദാർശനികർ: ഫ്രാൻസ് ഫാനനും ആൽബർട്ട് കാമുവും
അൾജീരിയൻ വിമോചന പോരാട്ടത്തിന്റെ കായിക മുഖത്തെ പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ, ഫ്രാൻസ് ഫാനൻ, ആൽബർട്ട് കാമു എന്നീ രണ്ട് ദാർശനികരുടെ ചിന്തകളിലൂടെ നാം കടന്നുപോകേണ്ടതുണ്ട്. ഫാനന്റെ വീക്ഷണത്തിൽ, കൊളോണിയലിസം എന്നാൽ കേവലം ഭൂമി പിടിച്ചെടുക്കലല്ല, മറിച്ച് അത് മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിനെ കീഴടക്കലാണ്. അധിനിവേശ ശക്തികൾ തങ്ങളുടെ ആധിപത്യമുറപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന കായികവിനോദങ്ങളെത്തന്നെ, കോളനിവൽക്കരണത്തിൽ നിന്നുള്ള മാനസിക വിമോചനത്തിനുള്ള (Decolonization of the mind) ആയുധമാക്കി മാറ്റാൻ എഫ്എൽഎൻ (FLN) ഫുട്ബോൾ ടീമിന് കഴിഞ്ഞുവെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. വിലക്കപ്പെട്ട ഒരു ജനത സ്വന്തമായി ഒരു ഫുട്ബോൾ ടീം രൂപീകരിച്ച് ഫ്രഞ്ച് മേധാവിത്വത്തെ വെല്ലുവിളിച്ചത് അൾജീരിയക്കാരുടെ മനസ്സിലെ അപകർഷതാബോധം ഇല്ലാതാക്കുകയും ശക്തമായൊരു ദേശീയ സ്വത്വം രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. 1960-ലെ അക്ര സമ്മേളനത്തിൽ ഫാനൻ അൾജീരിയൻ യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകരത ലോകത്തെ അറിയിച്ചപ്പോൾ, സമാന്തരമായി എഫ്എൽഎൻ താരങ്ങൾ മൈതാനങ്ങളിൽ ആ ജനതയുടെ അതിജീവനത്തിന്റെ കരുത്ത് കാട്ടി.
മറുവശത്ത്, അൾജീരിയയിൽ ജനിച്ച ഫ്രഞ്ച് വംശജനായ ആൽബർട്ട് കാമുവിന്റെ ചിന്തകൾ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. ചെറുപ്പത്തിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ടീമിന്റെ ഗോൾകീപ്പറായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന് ഫുട്ബോൾ എന്നത് ജീവിതത്തിന്റെ അസംബന്ധതയെ (Absurdity) നേരിടാനുള്ള ഒരു ഉപാധിയായിരുന്നു. സങ്കീർണ്ണമായ സദാചാരബോധത്തേക്കാൾ, ഫുട്ബോൾ മൈതാനത്തെ ലളിതമായ നിയമങ്ങളും പരസ്പര വിശ്വാസവുമാണ് ഏറ്റവും ശുദ്ധമായ ധാർമ്മികത എന്ന് കാമു വിശ്വസിച്ചു. മരണത്തിലേക്കുള്ള നിരർത്ഥകമായ യാത്രയിൽ മനുഷ്യന് അൽപമെങ്കിലും ആശ്വാസം നൽകുന്നത് കലയും കായികവിനോദങ്ങളുമാണെന്നും, ഫുട്ബോൾ മൈതാനത്തെ ഓരോ മികച്ച നീക്കവും നമ്മുടെ ശാരീരികമായ പതനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു മോഷ്ടിക്കലാണെന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു. ജീവിതത്തിൽ നാം തോൽക്കുമെന്ന് ഉറപ്പാണെങ്കിലും, ആ കളിയിൽ മുഴുവനായി മുഴുകുകയും അതിൽ അന്തസ്സ് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നതിലാണ് ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥമിരിക്കുന്നത് എന്നതാണ് കാമുവിന്റെ ഫുട്ബോൾ ദർശനം.
ചുരുക്കത്തിൽ, കാമുവിന്റെ ഫുട്ബോൾ എന്നത് ദാർശനികമായ വ്യക്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചും അസ്തിത്വപരമായ ശൂന്യതയെക്കുറിച്ചുമുള്ളതാണെങ്കിൽ, ഫാനന്റെ ചിന്തകളിൽ ഫുട്ബോൾ ഒരു രാഷ്ട്രീയ വിമോചനത്തിന്റെ ഉപകരണമായിരുന്നു. എഫ്എൽഎൻ ടീമിലെ കളിക്കാർ തങ്ങളുടെ കാൽപ്പന്തുകളിയിലൂടെ ഈ രണ്ട് ദാർശനിക തലങ്ങളെയും അത്ഭുതകരമായി ഒന്നിപ്പിച്ചു. മൈതാനത്തെ പോരാട്ടങ്ങളിലൂടെ അവർ വ്യക്തിപരമായി തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥം കണ്ടെത്തുകയും, അതോടൊപ്പം സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ കൊളോണിയൽ അടിമത്തത്തിൽ നിന്നുള്ള വിമോചനത്തിന് വലിയ തോതിൽ ആക്കം കൂട്ടുകയും ചെയ്തു.
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പുലരിയും മഖ്ലൂഫിയുടെ മടങ്ങിവരവും
നീണ്ട എട്ട് വർഷത്തെ രക്തരൂക്ഷിതമായ പോരാട്ടങ്ങൾക്കും ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ജീവത്യാഗത്തിനും ഒടുവിൽ, 1962 ജൂലൈയിൽ അൾജീരിയ ഫ്രാൻസിൽ നിന്നും ഔദ്യോഗികമായി സ്വാതന്ത്ര്യം നേടി. സ്വന്തം രാജ്യം പിറന്നതോടെ, ലോകമെമ്പാടും അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് കളിച്ചിരുന്ന വിമത എഫ്എൽഎൻ ടീം പിരിച്ചുവിടുകയും, അതിന് പകരം ഫിഫ അംഗീകരിക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക അൾജീരിയൻ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം നിലവിൽ വരികയും ചെയ്തു. സ്വന്തം രാജ്യത്തിന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിക്കൊടുത്തതിന്റെയും, ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അൾജീരിയൻ പതാക ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചതിന്റെയും ചാരിതാർത്ഥ്യത്തോടെ ആ കളിക്കാർ തങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ ദൗത്യം അവസാനിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ഈ കഥയിലെ ഏറ്റവും വൈകാരികമായ ഭാഗം ആരംഭിക്കുന്നത് അവിടെനിന്നാണ്.
യുദ്ധത്തിന് ശേഷം പല അൾജീരിയൻ താരങ്ങളും ഫ്രാൻസിലേക്ക് തന്നെ തിരികെ പോയി. അവർക്ക് അവിടെ ഫുട്ബോൾ കളി തുടരണമായിരുന്നു. രാജ്യദ്രോഹികളായി മുദ്രകുത്തപ്പെട്ട് നാടുകടത്തപ്പെട്ടവർ, വീണ്ടും അതേ മണ്ണിലേക്ക് തിരികെയെത്തി. ഫ്രാൻസിൽ നിന്നുള്ള അവരുടെ മടക്കം ഒട്ടും എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. റഷീദ് മഖ്ലൂഫി തന്റെ പഴയ ക്ലബ്ബായ എഎസ് സെന്റ് എറ്റിയിനിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങിപ്പോയി. തുടക്കത്തിൽ ഫ്രഞ്ച് കാണികളുടെ ഭാഗത്തുനിന്നും കടുത്ത കൂവലുകളും വംശീയാധിക്ഷേപങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന് നേരിടേണ്ടി വന്നു. തങ്ങളുടെ ലോകകപ്പ് മോഹങ്ങൾ തകർത്തവനെന്ന നിലയിലാണ് പലരും അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടത്. എന്നാൽ തന്റെ അസാമാന്യമായ കാൽപ്പന്ത് മികവുകൊണ്ടും അർപ്പണബോധം കൊണ്ടും മഖ്ലൂഫി ഫ്രഞ്ച് കാണികളുടെ ഹൃദയം വീണ്ടും കീഴടക്കി. 1968ൽ സെന്റ് എറ്റിയിൻ ഫ്രഞ്ച് കപ്പ് നേടിയപ്പോൾ, മഖ്ലൂഫിയുടെ പ്രകടനം അതിൽ നിർണ്ണായകമായിരുന്നു. ഫ്രഞ്ച് പ്രസിഡന്റ് ചാൾസ് ഡി ഗല്ലെ ആ മത്സരം കാണാനും വിജയികൾക്ക് ട്രോഫി നൽകാനും മൈതാനത്തെത്തിയിരുന്നു. പത്ത് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഫ്രാൻസിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് പോയ ആ വിമതനോട് ഡി ഗല്ലെ പറഞ്ഞതിങ്ങനെയാണ്: “La France, c’est vous” (“നിങ്ങളിലൂടെയാണ് ഫ്രാൻസ് അറിയപ്പെടുന്നത്” അഥവാ “ഫ്രാൻസ് എന്നാൽ നിങ്ങളാണ്”). വിമോചന പോരാളിയിൽ നിന്നും വീണ്ടും ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോളിന്റെ ഇതിഹാസമായി മാറാൻ മഖ്ലൂഫിക്ക് കഴിഞ്ഞു. പത്ത് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഫ്രഞ്ചുകാരനോ അൾജീരിയക്കാരനോ അല്ലാത്ത ഒരു ത്രിശങ്കു സ്വർഗ്ഗത്തിലായിരുന്ന അദ്ദേഹം, അന്ന് യഥാർത്ഥത്തിൽ അൾജീരിയക്കാരനും ഫ്രഞ്ചുകാരനുമായി മാറി.
മുസ്തഫ സിത്തൂനിയുടെ വാർദ്ധക്യവും മാഞ്ഞുപോകുന്ന ഓർമ്മകളും
റഷീദ് മഖ്ലൂഫി ഫ്രാൻസിലേക്ക് മടങ്ങിയെങ്കിലും, എഫ്എൽഎൻ ടീമിന്റെ നെടും തൂണായിരുന്ന മുസ്തഫ സിത്തൂനിയുടെ ജീവിതം മറ്റൊരു വഴിക്കാണ് സഞ്ചരിച്ചത്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം അൾജീരിയൻ ദേശീയ ടീമിൽ ഏകദേശം നൂറോളം മത്സരങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം കളിച്ചു. തന്റെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫോമിലായിരുന്ന വർഷങ്ങൾ അദ്ദേഹം രാജ്യത്തിന് വേണ്ടി മാറ്റിവെച്ചു. 1958ൽ അദ്ദേഹം റയൽ മാഡ്രിഡിലേക്ക് പോവുകയോ ഫ്രാൻസിൽ തുടരുകയോ ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ ലോകം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ ഫുട്ബോൾ ഇതിഹാസമായി അദ്ദേഹം മാറുമായിരുന്നുവെന്ന് ഫുട്ബോൾ നിരീക്ഷകർ വിശ്വസിക്കുന്നു. എന്നാൽ സ്വന്തം രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കാൾ വലുതല്ല ഒരു കായികതാരത്തിന്റെ വ്യക്തിപരമായ നേട്ടങ്ങളുമെന്ന് സിത്തൂനി ഉറച്ചുവിശ്വസിച്ചു. കളിമൈതാനത്തോട് വിടപറഞ്ഞതിന് ശേഷം അദ്ദേഹം അൾജീരിയയിലെ ആർസി കൗബ എന്ന ക്ലബ്ബിലും, പിന്നീട് ലിബിയയിലെ ചില ക്ലബ്ബുകളിലും പരിശീലകനായി ജോലി ചെയ്തു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഫ്രാൻസിലെ നൈസ് നഗരത്തിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കി. അവിടെ എയർ അൾജീരിയയുടെ ഉദ്യോഗസ്ഥനായി അദ്ദേഹം വളരെ സാധാരണമായൊരു ജീവിതം നയിച്ചു.
ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന നാളുകളിൽ, വലിയ ദുരന്തങ്ങളും വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങളും ആ ഇതിഹാസ താരത്തെ വേട്ടയാടി. തന്റെ നാല് പെൺമക്കളിൽ രണ്ടുപേരെയും അദ്ദേഹത്തിന് ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്ന വലിയ ദുരന്തം ആ അച്ഛന്റെ മനസ്സിനെ വല്ലാതെ തളർത്തിയിരുന്നു. 2000ൽ അദ്ദേഹത്തിന് അൽഷിമേഴ്സ് രോഗം ബാധിച്ചു. തന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഓരോ ഓർമ്മകളും മാഞ്ഞുപോകുമ്പോഴും, അൾജീരിയൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ കഥകൾ ആ മനുഷ്യന്റെ സിരകളിൽ എവിടെയോ ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നു. തന്റെ പഴയകാലം പൂർണ്ണമായും ഓർമ്മയില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലും, എഫ്എൽഎൻ ടീമിലെ പഴയ പോരാളികളുടെ ഏത് കൂട്ടായ്മയിലും അദ്ദേഹം കൃത്യമായി പങ്കെടുത്തിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ, ജീവിതത്തിൽ മനുഷ്യന് അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ അസംബന്ധതയെക്കുറിച്ചുള്ള (Absurdity) കാമുവിന്റെ ദാർശനിക വിലാപങ്ങൾ സിത്തൂനിയുടെ ഈ അവസാന നാളുകളോട് ചേർത്തു വായിക്കാവുന്നതാണ്. തന്റെ രാജ്യത്തിന് ഒരു ഓർമ്മയും ചരിത്രവും നൽകാൻ വേണ്ടി സ്വന്തം ഭാവിയും സ്വപ്നങ്ങളും വലിച്ചെറിഞ്ഞ ആ പോരാളി, ഒടുവിൽ തന്റെ സ്വന്തം ഓർമ്മകൾ പോലും മാഞ്ഞുപോയ അവസ്ഥയിൽ വർഷങ്ങൾ തള്ളിനീക്കി. 2014 ജനുവരി 5ന്, തന്റെ 85-ാം വയസ്സിൽ ഫ്രാൻസിലെ നൈസിൽ വെച്ച് ആ ഇതിഹാസ താരം മരണമടഞ്ഞു. ഏത് ഫ്രഞ്ച് നഗരത്തിന്റെ തീരങ്ങളിൽ നിന്നാണോ അദ്ദേഹം തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്, അവിടെ വെച്ചുതന്നെ ആ മഹത്തായ ജീവിതം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു.
കാലം ബാക്കിവെക്കുന്ന മുറിവുകളും പ്രതിധ്വനികളും
1958ലെ ആ ചരിത്ര സംഭവത്തിന് ശേഷവും ഫ്രാൻസും അൾജീരിയയും തമ്മിലുള്ള ഫുട്ബോൾ ബന്ധം സങ്കീർണ്ണമായിത്തന്നെ തുടർന്നു. ചരിത്രത്തിന്റെ മുറിവുകൾ അത്രവേഗം ഉണങ്ങുന്നവയായിരുന്നില്ല. 2001 ഒക്ടോബറിൽ പാരീസിലെ സ്റ്റേഡ് ഡി ഫ്രാൻസിൽ വെച്ച് നടന്ന ഫ്രാൻസ്-അൾജീരിയ സൗഹൃദ മത്സരം ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്. അൾജീരിയൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ശേഷം ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ആദ്യമായി നടക്കുന്ന മത്സരമായിരുന്നു അത്. ‘സമാധാനത്തിന്റെ മത്സരം’ എന്ന് പേരിട്ട ആ മത്സരത്തിൽ ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോളിലെ അതികായന്മാരായ സിനദിൻ സിദാൻ, മാഴ്സൽ ഡിസെയില, തിയറി ഹെൻറി തുടങ്ങിയവർ അണിനിരന്നു. ഫ്രാൻസ് 4-1 ന് മുന്നിട്ട് നിൽക്കുമ്പോൾ, 68-ാം മിനിറ്റിൽ അബ്ദെൽഹാഫിദ് തസ്ഫൗട്ടിന് പകരക്കാരനായി റഷീദ് ജബെയ്ലി എന്ന യുവ അൾജീരിയൻ താരം കളത്തിലിറങ്ങി. അദ്ദേഹം കളത്തിലിറങ്ങി വെറും ഒൻപത് മിനിറ്റുകൾക്ക് ശേഷം, ആ സമാധാന മത്സരം ഒരു യുദ്ധക്കളമായി മാറി. ആയിരക്കണക്കിന് യുവ അൾജീരിയൻ ആരാധകർ സ്റ്റേഡിയത്തിലെ ബാരിക്കേഡുകൾ തകർത്ത് മൈതാനത്തേക്ക് ഇരച്ചുകയറുകയും ഫ്രഞ്ച് റയട്ട് പോലീസുമായി ഏറ്റുമുട്ടുകയും ചെയ്തു. കളി പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിയാതെ പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നു. പതിറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും കൊളോണിയലിസത്തിന്റെ മുറിവുകൾ അൾജീരിയൻ യുവതയുടെ മനസ്സിൽ നിന്നും മാഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നതിന്റെ, ഫാനൻ പറഞ്ഞ മനഃശാസ്ത്രപരമായ വിങ്ങലുകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ തെളിവായിരുന്നു ആ സംഭവം.
ഇന്നും ഫ്രഞ്ച് ഫുട്ബോളിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിഭകൾ അൾജീരിയൻ വംശജരാണ്. സിനദിൻ സിദാൻ, കരിം ബെൻസിമ തുടങ്ങിയ താരങ്ങളിലൂടെ ആ പരമ്പര തുടരുന്നു. 2022ൽ റയൽ മാഡ്രിഡിന്റെ നായകനായിരുന്ന കരിം ബെൻസിമ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോൾ താരത്തിനുള്ള ബാലൺ ഡി ഓർ (Ballon d’Or) പുരസ്കാരം നേടിയപ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ സ്വീകാര്യതാ പ്രസംഗത്തിൽ അത് സമർപ്പിച്ചത് ‘ജനങ്ങൾക്ക്’ ആണ്. ചരിത്രപരമായ ഒരു യാദൃശ്ചികതയെന്നോണം, ഒക്ടോബർ 17നായിരുന്നു ആ പുരസ്കാരദാനച്ചടങ്ങ് നടന്നത്. 1961 ഒക്ടോബർ 17-ന് പാരീസിൽ വെച്ച് നൂറുകണക്കിന് അൾജീരിയൻ തൊഴിലാളികളെ ഫ്രഞ്ച് പോലീസ് കൂട്ടക്കൊരുതി നടത്തിയതിന്റെ ഓർമ്മദിനം കൂടിയായിരുന്നു അത്.
മനുഷ്യന്റെ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകൾക്ക് എപ്പോഴും തോക്കുകൾക്കും വാളുകൾക്കും പകരമായി സ്നേഹത്തിന്റെയും സമാധാനത്തിന്റെയും കലയുടെയും മറ്റ് ചില ഭാഷകൾ കൂടി ഉപയോഗിക്കാനാകും. അത് ചിലപ്പോൾ കവിതകളാകാം, വരച്ചിട്ട ചിത്രങ്ങളാകാം, അല്ലെങ്കിൽ പച്ചപ്പുല്ല് നിറഞ്ഞ ഒരു വിശാലമായ മൈതാനത്ത് വെറും പത്തൊൻപത് ഗ്രാം ഭാരമുള്ള ഒരു കാൽപ്പന്തിനുപിന്നാലെയുള്ള ഓട്ടമാകാം. അൾജീരിയൻ ദേശീയ ടീമിലെ ആ വിമത താരങ്ങൾ കാലത്തോട് വിളിച്ചുപറയുന്നത് മറ്റൊന്നുമല്ല; ഒരു ജനതയുടെ ആത്മാഭിമാനത്തിനും സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും മുന്നിൽ, വ്യക്തിപരമായ പ്രശസ്തിയും ലോകകപ്പ് മോഹങ്ങളും ഒക്കെ വെറും അർത്ഥശൂന്യമായ കാര്യങ്ങൾ മാത്രമാണ് എന്നാണ്.
അസ്ലഹ് അരൂർ
ഷിഹാസ് എച്ച്
ഹനീൻ ഹൈദർ
ഡോ. സൈദ് മുസ്തഫ അലി
